Quan điểm thiết kế và sự sáng tạo là điểm khởi nguồn cho nghệ thuật tạo hình trong đó kiến trúc đã đi đầu với những tác phẩm giá trị, tạo nên lịch sử và sống mãi với thời gian. Quan điểm sáng tạo thiết kế có thể có khác nhau, dị biệt, thậm chí là bất đồng, gây tranh cãi. Dưới đây là một vài quan điểm trong thiết kế kiến trúc du lịch nông nghiệp Farmstay mà Gspace muốn gửi tới quý bạn đọc.
- Triết lý thiết kế kiến trúc: Kiến trúc thuận tự nhiên
Quan điểm về việc thiết kế kiến trúc, đặc biệt là những công trình như Farmstay, là kiến trúc phải thuận tự nhiên, nghĩa là nơi đó cây cối, đất đá, sông suối như thế nào thì phải để nguyên như thế, không thay đổi.Việc của thiết kế là tận dụng những thành phần đã có sẵn đó, sau đó nương tựa, cải tạo rồi đặt công trình kiến trúc vào nơi đó, sao cho hài hòa (theo hướng thuận tự nhiên) nhất có thể. Công trình kiến trúc còn phải là một phần của tự nhiên, tham gia vào trong hệ sinh thái của trang trại nơi đây chứ không phải là một thành phần ngoại lai.
Bên cạnh đó, các phương pháp thi công xây dựng phải là những phương pháp không tác động hoặc tác động rất ít vào cây cối, đất đai và hệ sinh vật trong lòng đất. Nghĩa là hạn chế đào xới, san lấp địa hình tự nhiên (đối với các trang trại có địa hình dốc) hay chặt bỏ cây cối, đục đẽo đá (đối với các trang trại có địa hình núi đá),... đang hiện hữu tại trang trại, gây tổn hại đến cảnh quan tự nhiên và hệ vi sinh vật lòng đất.
Ví dụ như Hana Land Farmstay, đây là một farmstay tọa lạc trên một sườn núi dốc tại Đà Lạt, với địa hình dốc, có độ chênh rất lớn. Các Farmstay đã chọn phương án xây dựng những công trình với phong cách nhà dài Ê đê, nhà các dân tộc thiểu số nằm men theo sườn dốc tự nhiên mà không san phẳng hay tác động gì đến địa hình vốn có. Về mặt thảm thực vật, cây cối hoàn toàn được giữ nguyên, không chặt bỏ một cây nào, chỉ di dời một số cây. Những con đường cũng được thiết kế theo triết lý này. Mọi con đường trong farmstay đều bám vào địa hình, uốn cong theo những triền dốc mà không dùng biện pháp san phẳng.
- Vật liệu xây dựng tự nhiên
Về vật liệu sử dụng cho xây dựng, ưu tiên chọn những vật liệu tự nhiên, hạn chế sử dụng những vật liệu nhân tạo, đặc biệt là những vật liệu hóa học gây hại đến hệ sinh vật trong tự nhiên. Cảnh quan, công trình khi được xây dựng nên phải phù hợp và hài hòa với cảnh sắc của cây cối, núi rừng,... xung quanh: Màu sắc của công trình phải là màu sắc của cảnh quan, màu sắc tự nhiên của chính những vật liệu xây dựng nên nó, và chỉ xử lý chống lại tác động của thời tiết. Đối với những vùng có khí hậu quá khắc nghiệt, hoặc trường hợp bắt buộc phải sử dụng vật liệu nhân tạo như sắt, gỗ công nghiệp thì màu sắc của những vật liệu đó phải có hài hòa với cảnh quan xung quanh, không tạo cảm giác lạc lõng, không tương thích.
Nên sử dụng những vật liệu tự nhiên như đá, gỗ, lá dừa,... và tốt nhất là những vật liệu được khai thác từ ngay chính khu vực xây dựng farmstay hoặc địa phương gần đó. Và hạn chế sử dụng xi măng hoặc những vật liệu gây hóa học có tác động không tốt đến môi trường.
Có lẽ các bạn sẽ khá ngạc nhiên với việc nhiều Farmstay không sử dụng xi măng - một vật liệu rất thông dụng và gần như không thể thiếu trong xây dựng hiện đại. Tuy nhiên, xi măng có rất nhiều tác hại đến môi trường.Thứ nhất, việc sản xuất xi măng gây ra ô nhiễm rất lớn cho hệ sinh thái của trái đất. Bên cạnh đó, những phản ứng hóa học lúc xi măng đông kết tạo ra rất nhiều nhiệt và chất độc - cụ thể là kiềm - làm chết hệ vi sinh vật trong lòng đất. Và với một nơi mà yếu tố đất và vi sinh vật đóng vai trò chủ chốt như trang trại, thì việc đánh đổi đó quá đắt.
- Quy hoạch có định hướng
Một quy hoạch tốt về farmstay nói riêng và kiến trúc nói chung phải đảm bảo hoạt động thuận tiện đối với mọi hoạt động trong đó đồng thời tính toán, định hướng phát triển trong tương lai. Thực tế, hướng đi luôn là một bài toán đau đầu cho cả chủ đầu tư và kiến trúc sư. Một nhà tư vấn tốt thì việc làm rõ với chủ đầu tư về hướng đi cho farmstay thông qua các câu hỏi: Lý do xây dựng farmstay này là gì? Farmstay này có thể phát triển đến mức nào? Sử dụng vốn đầu tư như thế nào là hợp lý? Thời gian hoàn vốn là bao nhiêu? Nên đầu tư hết một lượt hay đầu tư theo từng giai đoạn?...
Thông thường, để quy hoạch hết một trang trại rộng lớn cần một khoảng đầu tư không nhỏ, chính vì thế, giải pháp quy hoạch mà các mô hình Farmstay thường sử dụng là chia nhiều giai đoạn đầu tư. Trong giai đoạn đầu, với nguồn vốn không lớn lắm, chủ đầu tư có thể xây dựng những hạng mục quan trọng cho việc Farmstay vận hành ổn định như nguồn nước, phân khu, giao thông, chỗ ở,... Sau một thời gian hoạt động ổn định và chuẩn bị được vốn, ta có thể tiếp tục bắt đầu giai đoạn tiếp theo đã được lên kế hoạch từ trước như mở rộng nơi ở để đón thêm khách, cải tạo, mở rộng đường đi, xây dựng thêm cảnh quan,...
- Nâng cao tương tác con người
Bên cạnh yêu cầu về quy hoạch có định hướng, tính toán cho sự phát triển tương lai, giá trị quy hoạch mà các mô hình Farmstay hướng đến là việc nâng cao tương tác con người hoạt động, sinh sống trong đó. Một quy hoạch Farmstay hoàn hảo phải là quy hoạch tạo sự kết nối giữa những con người với nhau, tạo nên mối tương tác tự nhiên. Một khi sự tương tác của con người với con người - con người với thiên nhiên được diễn ra liên tục, farmstay sẽ trở nên có sức sống hơn, thú vị hơn và nhiều màu sắc hơn. Chính sức sống ấy sẽ tạo ra điểm thú vị, độc đáo cho farmstay!
Bên cạnh hình thức quy hoạch hướng tâm, một hình thức quy hoạch khác cũng mang đến hiệu quả tương tác tương tự là quy hoạch thành cụm. Các kiến trúc được phân thành những cụm khác nhau dựa trên mục đích sử dụng: cụm kiến trúc ở, cụm kiến trúc ăn,... Những cụm này có những kiến trúc sát nhau mà không nằm rải rác khắp trang trại và được liên kết với những cụm khác bằng hệ thống giao thông rõ ràng, liên tục, đảm bảo sự tương tác liên tục giữa các cụm với nhau. Ngoài ra, các cụm cũng được đặt ở vị trí sao cho giao thông liên hệ giữa các cụm chồng chéo lên nhau theo mục đích được tính trước, giúp tăng sự tương tác của con người thông qua việc đi lại cắt ngang như thế.
